Webb, Samanyolu'nun Kara Deliğine Yakın Bölgede Su ve Toz Buldu
Webb'in orta kızılötesi gözlemleri, Sagittarius A* yakınındaki yaşlı IRS 3 yıldızının çevresinde oksijenli toz ve su izleri yakaladı. Bu, galaksi merkezinin sanılandan daha üretken olabileceğini gösteriyor.
Samanyolu'nun merkezi kolay bir mahalle değil. Sagittarius A* çevresindeki güçlü ışınım, hızlı hareket eden yıldızlar ve sıcak gaz, normalde toz gibi narin malzemelerin uzun süre dayanamayacağı bir ortam yaratır.
Webb bu bölgeye orta kızılötesinde baktığında şaşırtıcı bir ayrıntı gördü: IRS 3 adlı yaşlı yıldızın çevresinde yeni oluşmuş oksijen bakımından zengin toz ve su imzaları vardı.
IRS 3, yaşamının son evrelerine yaklaşmış dev bir yıldız. Böyle yıldızlar dış katmanlarını uzaya salar; bu madde daha sonra yeni yıldızların, gezegenlerin ve katı parçacıkların ham maddesine dönüşür.
Bu gözlem, galaksi merkezinin yalnızca yıkıcı bir ortam olmadığını, aynı zamanda madde döngüsünün hâlâ çalıştığı bir yer olduğunu gösteriyor.
Toz kelimesi günlük hayatta basit bir kir gibi duyulur; astronomide ise gezegenlerin, kayalık cisimlerin ve organik kimyanın başlangıç malzemelerinden biridir. Bir yıldızın kara deliğe bu kadar yakın yerde toz üretmeye devam etmesi, galaksi merkezindeki madde döngüsünün sanılandan dayanıklı olduğunu gösteriyor.
Webb'in MIRI aracı bu haberde kilit rol oynuyor. Orta kızılötesi ışık, görünür ışığın sakladığı soğuk ve tozlu bölgeleri daha iyi yakalar. Bu sayede IRS 3 çevresindeki silikat tozu ve suya ait tayfsal izler, doğrudan görüntüden çok ışığın renklerine ayrılmasıyla okunuyor.
Sagittarius A* yaklaşık dört milyon Güneş kütlesinde bir kara delik. Böyle bir merkeze yakın olmak, yıldız rüzgarları ve ışınım açısından zorlayıcıdır. Buna rağmen yaşlı yıldızların çevresini zenginleştirmesi, galaksi merkezinin yalnız tüketen değil, yeniden malzeme üreten bir ortam olduğunu düşündürüyor.
Bu sonuç, 'kara deliğin yakınında her şey yok olur' şeklindeki basit anlatımı yumuşatıyor. Evet, çevre serttir; ama her süreç aynı hızda silinmez. Bazı yıldızlar yaşamlarının son evresinde çevrelerine malzeme katmaya devam eder ve bu malzeme daha sonra yeni kuşakların ham maddesine dönüşebilir.
Gözlem amatör ekipmanla tekrarlanabilecek türden değil; fakat haber, kızılötesi astronominin neden vazgeçilmez olduğunu iyi anlatıyor. Görünür ışıkta karanlık ya da karmaşık görünen bir yer, doğru dalga boyunda kimyasal açıdan okunabilir bir sahneye dönüşüyor.
Bundan sonraki adım, benzer yaşlı yıldızların galaksi merkezinde ne kadar yaygın olduğunu anlamak olacak. Eğer IRS 3 istisna değilse, Samanyolu'nun en sert bölgesi bile yeni nesil yıldız ve gezegen malzemesi için beklenenden daha verimli çalışıyor olabilir.