Sitede ve sahada geçen terimlerin kısa karşılıkları. Daha uzun anlatım için Yazılar bölümüne bakın.
20 terim
A
Astronomik karanlıkGökyüzü
Güneş ufkun 18° altına indiğinde başlayan, gökyüzünün alacakaranlık katkısından tamamen arındığı dönem.Yaz aylarında Türkiye'nin kuzeyinde bu pencere kısalır, bazı enlemlerde hiç oluşmaz. Sönük hedefler için kullanılabilir sürenin gerçek ölçüsü budur.İlgili araç: Bu Gece Gökyüzünde
B
BarlowOptik
Odak uzaklığını çarpan (2×, 3×) ve görüş alanını daraltan optik eleman; reducer'ın tersi.Gezegen görüntülemede örneklemeyi artırmak için kullanılır. Görüntü büyürken aynı ışık daha geniş alana yayıldığı için parlaklık düşer.İlgili araç: FOV Hesaplayıcı
Bias kareİşleme
Mümkün olan en kısa pozla, kapak kapalıyken çekilen ve okuma gürültüsünün taban seviyesini ölçen kare.Sensörün her okumada eklediği sabit seviyeyi tarif eder. Bazı işleme akışlarında dark kareler bias içerdiği için ayrıca kullanılmaz.
Bortle ölçeğiKoşullar
Bir gözlem yerinin gökyüzü karanlığını 1 (en karanlık) ile 9 (şehir merkezi) arasında tarif eden dokuz basamaklı ölçek.Ölçek çıplak gözle görülebilenleri temel alır: Samanyolu'nun görünürlüğü, en sönük yıldızların parlaklığı, ufuktaki ışık kubbeleri. Ölçüm aleti gerektirmediği için saha karşılaştırmasında yaygın kullanılır.Sayısal bir ölçüm değil, tarifsel bir sınıflamadır: aynı yer için iki gözlemci komşu basamakları seçebilir. Daha nesnel karşılaştırma için SQM okuması kullanılır.İlgili araç: Işık Kirliliği Haritası
D
Dark kareİşleme
Kapak kapalıyken, light karelerle aynı poz süresi ve sıcaklıkta çekilen kalibrasyon karesi.Sensörün karanlık akımını ve sıcak piksellerini ölçer. Poz süresi, ISO/gain ve sıcaklık light karelerle eşleşmezse dark kare düzeltmek yerine gürültü ekler.
DitherKamera
Pozlar arasında kadrajı birkaç piksel kaydırarak sabit sensör kusurlarının yığında sabitlenmesini engelleme.Sıcak pikseller ve sabit desen gürültüsü her karede aynı yerde durur; kadraj kaydırılırsa hizalama sırasında bunlar farklı yerlere düşer ve yığında elenir.İlgili araç: Pixel Scale Hesaplayıcı
F
Flat kareİşleme
Düzgün aydınlatılmış bir yüzeye çekilen, optik yolun aydınlatma farklarını ölçen kalibrasyon karesi.Vinyetlemeyi ve toz gölgelerini düzeltir. Odak ve kamera dönüşü light karelerle AYNI kalmalıdır; kamera söküldükten sonra çekilen flat, toz gölgelerini yanlış yere düşürür.
G
GuidingKamera
Uzun pozlarda montaj takip hatasını ikinci bir kamerayla ölçüp düzelten yöntem.Rehber kamera bir yıldızı izler, yazılım kaymayı ölçer ve montaja düzeltme gönderir. Guiding olmadan poz süresi montajın kendi takip doğruluğuyla sınırlanır.İlgili araç: Pixel Scale Hesaplayıcı
M
Meridyen dönüşüGökyüzü
Ekvatoral montajın, hedef meridyeni geçtiğinde teleskopu ayağa çarpmamak için ters tarafa çevirmesi.Dönüşten sonra kadraj 180° dönmüş olur; işleme sırasında kareler buna göre hizalanmalıdır. Dönüş anı planlanmazsa gecenin ortasında çekim kesilir.İlgili araç: Bu Gece Gökyüzünde
N
Narrowbandİşleme
Yalnızca belirli emisyon dalga boylarını (Hα, OIII, SII) geçiren dar bantlı filtrelerle çekim.Işık kirliliğinin ve Ay ışığının büyük bölümünü eler; bu yüzden şehirde ve dolunayda bile emisyon bulutsusu çekilebilir. Yansıma bulutsuları ve galaksiler için uygun değildir — onlar geniş bantta ışır.
O
Odak oranı (f/)Optik
Odak uzaklığının açıklığa bölümü; bir optiğin birim alana düşürdüğü ışık yoğunluğunu tarif eder.Küçük f sayısı (f/4 gibi) geniş alanlı sönük hedeflerde daha kısa pozla sinyal toplar; büyük f sayısı (f/10) görüntü ölçeğini büyütür ama aynı sinyali toplamak daha uzun sürer."Hızlı optik daha iyidir" genellemesi yanıltıcıdır: hedefin açısal boyutu ve kameranın piksel boyutu hesaba katılmadan f oranı tek başına bir şey söylemez.İlgili araç: FOV Hesaplayıcı
Odak uzaklığıOptik
Teleskop ya da objektifin ışığı odakladığı mesafe; görüntü ölçeğini belirleyen ana değer.Odak uzaklığı arttıkça görüntü büyür ve görüş alanı daralır. Aynı kamerayla 400 mm'de bütün Orion Bulutsusu kadraja girerken 2000 mm'de yalnızca Trapezium bölgesi kalır.İlgili araç: FOV Hesaplayıcı
Ö
Örnekleme (sampling)Kamera
Pixel scale ile seeing arasındaki ilişki; görüntünün yetersiz mi, uygun mu, aşırı mı örneklendiğini tarif eder.Kabaca, seeing değerinin yarısı ile üçte biri arasında bir pixel scale "uygun" sayılır. Bu bir kural değil bir başlangıç noktasıdır; hedefe, kameraya ve işleme yaklaşımına göre kayar.İlgili araç: Pixel Scale Hesaplayıcı
P
Pixel scaleKamera
Bir pikselin gökyüzünde kapladığı açı; yay saniyesi/piksel cinsinden söylenir.Piksel boyutu ve odak uzaklığından hesaplanır. Seeing ile birlikte değerlendirilir: seeing'in izin verdiğinden çok daha ince bir örnekleme, ayrıntı kazandırmadan gürültüyü artırır.Sitedeki Pixel Scale Hesaplayıcı bu değeri setup'ınız için hesaplar.İlgili araç: Pixel Scale Hesaplayıcı
R
ReducerOptik
Odak uzaklığını kısaltarak görüş alanını genişleten ve odak oranını düşüren optik eleman.Genellikle 0,8× ya da 0,63× çarpanla gelir. Doğru çalışması için üreticinin belirttiği geri odak (backfocus) mesafesine kurulması gerekir; yanlış mesafede köşelerde yıldız bozulması görülür.İlgili araç: FOV Hesaplayıcı
S
SeeingKoşullar
Atmosfer türbülansının yıldız görüntüsünü bulanıklaştırma miktarı; genellikle yay saniyesi cinsinden söylenir.Seeing kötüyken yıldızlar noktadan çok titreşen küçük diskler hâline gelir ve teleskopun optik gücü ne olursa olsun ayrıntı kaybolur. Gezegen ve çift yıldız gözleminde belirleyici koşuldur.Karanlıkla ilgisi yoktur: çok karanlık bir gecede seeing kötü, şehir içinde iyi olabilir.İlgili araç: Işık Kirliliği Haritası
SQMKoşullar
Gökyüzü parlaklığını yay saniyesi kare başına kadir (mag/arcsec²) cinsinden ölçen alet ve o aletin verdiği değer.Sayı BÜYÜDÜKÇE gökyüzü karanlıktır — ölçek terstir. Şehir içinde 18 civarı değerler görülürken çok karanlık sahalarda 21,5 üstü okumalar alınır.Bortle'ın aksine alet gerektirir ve tek bir yöne bakar; ufka yakın ışık kubbelerini zenit okuması göstermez.İlgili araç: Işık Kirliliği Haritası
Ş
ŞeffaflıkKoşullar
Atmosferin ışığı ne kadar geçirdiği; nem, toz ve ince bulut şeffaflığı düşürür.Şeffaflık düşükken sönük hedefler (bulutsu, galaksi) kaybolur ama parlak hedeflerdeki ayrıntı seeing iyiyse korunabilir. Bu yüzden iki koşul ayrı ayrı kaydedilir.İlgili araç: Işık Kirliliği Haritası
T
Transit (kulminasyon)Gökyüzü
Bir gök cisminin gökyüzündeki en yüksek noktaya, gözlemcinin meridyenine ulaştığı an.Hedef transit anında en az atmosfer katmanından geçtiği için en net görünür. Gece planı genellikle hedeflerin transit saatlerine göre sıralanır.İlgili araç: Bu Gece Gökyüzünde
Y
Yığınlama (stacking)İşleme
Çok sayıda pozu hizalayıp birleştirerek sinyal-gürültü oranını yükseltme.Rastgele gürültü karelerin sayısıyla birlikte göreli olarak azalır; sinyal ise korunur. Bu yüzden toplam entegrasyon süresi, tek bir uzun pozdan çok daha belirleyicidir.